INTERNET & INTRANET & EXTRANET

20Ağu/101

INTERNET & INTRANET & EXTRANET

Merhabalar, bu yazımda daha çok yeni başlayanların dikkatini çekebilecek bir konuyu ele aldım. Çok basit bir şekilde İnternet & İntranet & Extranet kavramlarından bahsettim ve maddeler halinde bir takım özelliklerini anlattım. Tabiki bu yazı bu kavramları anlatmak için oldukça kısa, ama en azından bir fikir olması açısından yardımcı olacağını düşünüyorum :) Umarım birazcık da olsa yardımcı olur.

INTERNET
İnternet iletişim ağı olarak tanımlanır ve bu iletişim ağı üzerinden her kullanıcının (Tabiki izin verilmesi halinde) kolaylıkla ulaşabileceği bilgiler sunar. Yani bir nevi dosya paylaşım ve haberleşme ortamıdır denebilir.
Internet, TCP/IP protokolü ile desteklenen pek çok servis sunar. Örnek verecek olursak, Internet erişimi olan bir kullanıcı, kendisine yetki verilmesi halinde, Internete bağlı diğer herhangi bir kullanıcıyla iletişime geçip, paylaşımda bulunabilir. İletişime geçmesi, posta iletim protokolü; bilgi paylaşımıysa dosya transfer protokolü olarak bilinir.
Ayrıca İnternet araçları sayesinde de bilgiye ulaşım daha da kolaylaşmış ve ulaşılabilecek bilgiler ve sunulan servisler, miktar ve çeşit olarak artış göstermiştir.

Peki dosyalarımızı paylaştığımız, haberleşmeyi sağladığımı İnternet ne kadar güvenli? İnternet'in, şu an için, çok fazla güvenli olduğu söylenemez. Çok nadiren de olsa; kişisel iletiler, kötü amaçlı ve profesyonel kişiler tarafından yasal olmayan yollarla ele geçirilebilir. Özellikle ticari kuruluşların İnternet'i kullanmaya başlamaları ile birlikte (İnternete başlamaları dedik çünkü ilk başta İnternet sadece akademik kurumlar, üniversiteler, devlet daireleri gibi alanlarla sınırlandırılmıştı. Ticari boyut sonradan ortaya çıktı.), Internet'te güvenlik probleminin çözümü için ciddi çalışmalar yapılmış ve hala güvenlik çalışmaları hız kesmenden günümüze kadar devam etmiştir. Bu yüzden, şuanda bile ki güvenlik düzeyi eskiye nazaran çok üst düzeyde, bir paylaşım yaparken ya da email atarken çok dikkatli olmalıyız ve içerisinde kesinlikle şifre veya gizli bilgileri bulundurmamalıyız.

Türkiye’ye gelecek olursak: Türkiye, Internet’e ilk bağlantısını Nisan 1993 yılında yapmıştır. Hatta ilk bağlantı ODTÜ’den gerçekleştirilmiştir. Bu hat 64kbit/sn hızında ve çok uzun bir sürede tüm ülkenin tek çıkışı olmuştur. Daha sonra, Ege Üniversitesi’nden bir bağlantı gerçekleştirilmiştir, bu da 1994 yılının başlarına denk gelmiştir ve yine hızı 64kbit/sn’dir. Hemen ardından da sırayla: Bilkent Üniversitesi (Eylül 1995), Boğaziçi Üniversitesi (Kasım 1995) ve İTÜ (Şubat 1996) İnternet çıkış bağlantıları gerçekleşmiştir. Ağustos 1996 ayında da Turnet çalışmaya başlamış, 1997 yılına gelindiğinde, ULAKNET (Akademik kuruluşların internet bağlantısını sağlayan kurumdur.) çalışmaya başlamıştır. Böylece üniversiteler omurga yapısıyla birbirlerine bağlanmış ve İnternet kullanır hale gelmiştir. 1999-2000 yılı içerisinde, TURNET'in yerini TTnet adını almış, ticari kullanıcılar için TTNet omurgası üzerinden; akademik kuruluşlar ve ilgili birimler de Ulaknet omurgası üzerinden İnternet erişimine sahip olmuş olmuşlardır.

Şu anda Türkiye'nin Internet çıkışını sağlayan merkezler özetle üç ana grupta toplanabilir:

Üniversite İnternet bağlantı çıkışları
TTNET İnternet bağlantı çıkışları
TTNET ile yapılan İnternet Erişim Noktasi (İEN) anlaşması sonrasında kullanılan firma bazlı doğrudan yurtdışı İnternet bağlantı çıkışları

Şimdi, biraz da Intranet ve Extranet kavramlarından bahselim

INTRANET
Intranet, firmanın bütün haberleşme cihazlarının çeşitli bilgileri paylaşabildiği, internet uyumlu uygulamaları çalıştıran bilgi sistemleri ağıdır. Arkasında kendi firewall’u çalışır. Intranet; şirket içinde gündelik bilgilere daha hızlı ulaşmak ve düşük maliyetle bu paylaşımı gerçekleştirmeyi amaçlar.

Özellikleri ise şu şekilde sıralanabilir:

Yalnızca bir kuruluşa aittir.
Özel bir ağdır. İnternette olduğu gibi tüm dünyaya açılan bir girişi yoktur.
Kullanıcı sımırlandırması vardır.
Merkezde servis sağlayıcısı bulunur.
İnternete giriş izni vardır, ancak internetin intranete giriş izni yoktur.

İntranet, bulunduğu ağ içerisindeki kişilere firma tanıtımı, satış bilgileri ve teknikleri, güvenlik, eğitimler, toplantılar, özel haber ve duyurular gibi birtakım bilgiler sunar. Bu bilgilerin İntranet üzerinden paylaşılmış olması çalışanlara özellikle büyük ve çok konumlu organizasyonlar için kolaylık sağlar.

Maliyet avantajı sağlar.
Yeni bir program veya yeni bir bilgisayar gerektirmez.
- Kullanıcılar İntranet üzerinden fikir alışverişini güvenli bir şekilde gerçekleştirebilirler.
- Çok daha optimize bir şekilde bilgi arama işlemi gerçekleştirilebilir.
- İntranet üzerinden şirkette çalışan kullanıcıların, telekonferanslar yoluyla haberleşmesi güvenli bir ortam içerisinde sağlanmış olur.

EXTRANET
Extranet; İş ortaklarını internet üzerinden birbirine bağlayan ağ olarak tanımlanır. Özellikle iş ortaklarının kullandığı bu ağda, şirketler arasında kendi intranet alanlarına girişe izin verilir. Extranet sayesinde:

Şirket ortaklarına ve çalışanlarına yine İntanette olduğu gibi, güvenlik, müşteri şikayet bildirileri ve geri dönüş(feedback) formu, stok bilgileri, müşteriye özel haberler ve duyurular vb bilgiler sunulur.
Şirketler arası, bilgi paylaşımını kolaylaştırır.
Operasyonel maliyetleri düşürür.
Zaman ve kaynak tasarrufu sağlar.
Müşteri-Yönetici ilişkilerini geliştirir.
Business-to-Business Relationships ilişkileri geliştirir.

INTERNET & EXTRANET & INTRANET kavramlarını küçük bir tablo halinde karşılaştırılmasını yaparak yazıma son vereyim.